image

หลักการบันทึกบัญชีเกี่ยวกับสินทรัพย์ถาวร

หลักการบันทึกบัญชีเกี่ยวกับสินทรัพย์ถาวร


หลักการบันทึกบัญชีสินทรัพย์

                  สินทรัพย์ถาวรของกิจการ จะนำมาบันทึกบัญชีสินทรัพย์นั้นๆ ในราคาทุนที่จ่ายไป เพื่อให้ได้มาซึ่งสินทรัพย์นั้นๆ โดยหมายรวมถึง ค่าใช้จ่ายต่างๆ ในการจัดหา และตระเตรียมสินทรัพย์ให้อยู่ในสภาพที่ใช้งานได้ด้วย ดังนั้น ค่าระวาง ค่าภาษีขาเข้า ค่าเบี้ยประกันภัย ตลอดจนค่าติดตั้งและค่าทดลองเครื่อง จนกระทั้งสินทรัพย์นั้น พร้อมที่จะใช้งานได้ จะต้องเพิ่มเข้าไปเป็นราคาทุนของสินทรัพย์นั้นๆ ด้วย

การแสดงรายการสินทรัพย์ในงบดุล   แสดงในราคาทุน หักด้วยค่าเสื่อมราคาสะสม

ค่าเสื่อมราคาสะสม (Accumulated Depreciation)  หมายถึง จำนวนค่าเสื่อมราคาที่ถือเป็นค่าใช้จ่ายแล้วในปีก่อนๆ จัดเป็นบัญชีประเภทปรับมูลค่าสินทรัพย์ถาวร

ราคาตามบัญชี (Book Value)  คือราคาทุนหักด้วยค่าเสื่อมราคาสะสม

สินทรัพย์ถาวรของกิจการ อาจได้มาจากวิธีการต่างๆ ดังนี้

  1. สินทรัพย์ที่ซื้อมาด้วยเงินสด หรือ เงินเชื่อ
  2. สินทรัพย์ที่ซื้อมาตามสัญญาผ่อนชำระ  การซื้อสินทรัพย์เงินผ่อน แม้ว่ากรรมสิทธิ์ตามกฎหมายยังไม่โอนมาเป็นของผู้ซื้อจนกว่าจะชำระราคาครบถ้วนก็ตาม แต่ในทางปฏิบัติ เมื่อตกลงซื้อขายกันแล้ว ผู้ซื้อจะบันทึกบัญชีสินทรัพย์ด้วยมูลค่าปัจจุบันของสินทรัพย์ ณ วันทำสัญญาตกลงซื้อขายกัน และตั้งผู้ขายเป็นเจ้าหนี้ด้วยจำนวนหนี้ที่ค้างชำระ ผลต่างจะบันทึกบัญชีดอกเบี้ยจ่ายล่วงหน้า และจะปรับปรุงโอนเข้าบัญชีดอกเบี้ยจ่ายตามงวดบัญชีที่เกิดขึ้น
  3. สินทรัพย์ที่ซื้อโดยวิธีออกใบหุ้น  ในกรณีที่บริษัทฯ ชำระราคาสินทรัพย์ด้วยใบหุ้นหรือหุ้นกู้ของบริษัทฯเอง ราคาทุนของสินทรัพย์จะบันทึกบัญชีได้ในราคาดังต่อไปนี้
    1. บันทึกตามราคาตลาดของใบหุ้นทุนหรือหุ้นกู้นั้น
    2. บันทึกตามราคาตลาดของสินทรัพย์ ใช้ในกรณีที่ไม่ทราบราคาตลาดของหลักทรัพย์ที่ออกให้
    3. บันทึกตามราคาประเมินของสินทรัพย์ ใช้ในกรณีไม่ทราบทั้งราคาตลาดของหลักทรัพย์และราคาตลาดของสินทรัพย์
  4. สินทรัพย์ได้มาโดยการแลกเปลี่ยน  เมื่อกิจการนำสินทรัพย์เดิมที่มีอยู่ไปแลกเปลี่ยนเป็นสินทรัพย์ใหม่ บางครั้งอาจจะต้องจ่ายเงินสด หรือโอนสินทรัพย์อื่นให้เพิ่มเติมในการแลกเปลี่ยน เมื่อทำการแลกเปลี่ยนจะโอนสินทรัพย์เดิมออกด้วยราคาตราบัญชี พร้อมกับบันทึกการจ่ายเงินสดตามที่ตกลงกัน ส่วนราคาสินทรัพย์ใหม่ที่ได้รับมา จะบันทึกราคาใด ขึ้นอยู่กับนโยบายการบัญชีของกิจการ ดังนี้
    1. บันทึกสินทรัพย์ใหม่ในราคาตามบัญชี (Book Value) ของสินทรัพย์เดิม บวกเงินที่จ่ายเพิ่ม ตามวิธีนี้จะไม่มีผลต่างกำไรขาดทุนจากการแลกเปลี่ยนสินทรัพย์
    2. บันทึกตามราคารับแลกเปลี่ยน (Trade-in) ของสินทรัพย์เดิม บวกเงินสดที่จ่ายเพิ่ม
    3. บันทึกตามราคาตลาดปัจจุบันของสินทรัพย์ที่ทราบราคาแน่นอน เช่น
      1. บันทึกสินทรัพย์ใหม่ตามราคาตลาด
      2. บันทึกสินทรัพย์ใหม่ตามราคาตลาดของสินทรัพย์เดิม บวกเงินสดที่จ่ายเพิ่ม
  5. สินทรัพย์ที่ได้มาจากการบริจาคหรือค้นพบ  หลักการบัญชี ให้ตีราคาสินทรัพยที่ได้มาจากการรับบริจาค หรือค้นพบในราคาตลาด แล้วนำมาเดบิตบัญชีสสินทรัพย์นั้น และเครดิตบัญชีทุนจากการบริจาค หรือบัญชีทุนจากการตีราคาสินทรัพย์ที่ค้นพบกรณีที่ค้นพบสินทรัพย์ตามธรรมชาติ
  6. สินทรัพย์ที่สร้างขึ้นเอง  การคำนวณราคาทุนของสินทรัพย์ จะประกอบไปด้วย ต้นทุนการผลิต ได้แก่ วัตถุดิบทางตรง ค่าแรงงานทางตรง ค่าโสหุ้ยการผลิต ตัวอย่างเช่น อาคารที่สร้างขึ้นเอง ราคาทุนประกอบด้วยรายการต่างๆ ดังนี้
    1. ราคาทุนของวัตถุดิบทางตรงที่ใช้ในการก่อสร้าง
    2. ค่าแรงงานทางตรงที่ใช้ในการก่อสร้าง
    3. ค่าใช้จ่ายการก่อสร้างอื่นๆ เช่น ค่าเสื่อมราคาอุปกรณ์ เครื่องใช้ในการก่อสร้าง ค่าแบบแปลน ค่าธรรมเนียมใบอนุญาตก่อสร้าง ค่าควบคุมงาน ค่าวางระบบ ฯลฯ
    4. ค่าเบี้ยประกันภัยต่างๆ ในระหว่างการก่อสร้าง เช่น ประกันอุบัติเหตุ ประกันอัคคีภัย
    5. ดอกเบี้ยเงินกู้ที่กู้มาใช้ในการก่อสร้าง

      มาตรฐานการบัญชีฉบับที่ 15 ของสมาคมนักบัญชีฯ ได้วางหลักเกณฑ์ไว้ว่า การตั้งต้นทุนการกู้ยืม (ดอกเบี้ยเงินกู้) เป็นราคาทุนของสินทรัพย์ ต้นทุนดังกล่าว จะต้องมีจำนวนเงินที่มีนัยสำคัญ และเป็นรายจ่ายที่เกี่ยวกับสินทรัพย์ที่จำเป็นต้องอาศัยระยะเวลาช่วงหนึ่งก่อนที่สินทรัพย์นั้น พร้อมที่จะนำมาใช้งานตามวัตถุประสงค์หรือพร้อมที่จะขาย

      ดอกเบี้ยเงินกู้ จะถือเป็นราคาทุนของสินทรัพย์ ก็ต่อเมื่อเข้าหลักเกณฑ์ดังนี้
      1. ดอกเบี้ยเงินกู้ เกิดขึ้นจริง
      2. ดอกเบี้ยเงินกู้ที่เกิดขึ้นระหว่างการเตรียมการ เพื่อให้สินทรัพย์นั้น พร้อมที่จะใช้งานตามวัตถุประสงค์
      3. ดอกเบี้ยเงินกู้ ถือว่าสิ้นสุดเวลาการตั้งเป็นราคาทุนของสินทรัพย์ เมื่อสินทรัพย์สร้างเสร็จพร้อมที่จะใช้งานได้
  7. ค่าใช้จ่ายในการตกแต่งอาคาร เช่น ทาสี ค่าอุปกรณ์ และค่าติดตั้งอุปกรณ์ประจำอาคาร ที่จะแยกหรือเคลื่อนย้ายไม่ได้ เช่น ตู้นิรภัยที่ฝังอยู่ภายในตัวอาคาร เป็นต้น

      ส่วนอุปกรณ์สำนักงานที่สามารถแยกหรือเคลื่อนย้ายได้ และมีอายุการใช้งานต่างจากอาคาร เช่น เฟอร์นิเจอร์ เครื่องปรักอากาศ ลิฟท์ บันไดเลื่อน ฯลฯ ให้แยกบัญชีต่างหากเป็นบัญชีอุปกรณ์สำนักงาน

หลักการบันทึกบัญชีสินทรัพย์ที่ไม่มีตัวตน         ใช้หลักเกณฑ์เช่นเดียวกันกับ สินทรัพย์ถาวรที่มีตัวตน คือใช้ราคาทุน ซึ่งหมายถึง ค่าใช้จ่ายทั้งสิ้นที่จ่ายไปเพื่อให้ได้สินทรัพย์นั้นมา

        ถ้าซื้อสินทรัพย์ที่ไม่มีตัวตน โดยชำระเป็นสินทรัพย์อื่นๆ ที่มิใช่เงินสด ให้ใช้ราคาตลาดของสินทรัพย์ที่นำมาแลกเปลี่ยนนั้น เป็นราคาทุนของสินทรัพย์ที่ไม่มีตัวตน ถ้าไม่ทราบราคาตลาด ก็ให้ใช้ราคาสินทรัพย์ที่ไม่มีตัวตนนั้นบันทึกบัญชี

การตัดจำหน่ายสินทรัพย์ที่ไม่มีตัวตน (Amortization of intangible assets)
สินทรัพยที่ไม่มีตัวตน ที่มีอายุการใช้งานจำกัดควรตัดจำหน่าย ราคาทุนของสินทรัพย์ให้หมดภายในระยะเวลาที่ใช้ประโยชน์นั้น

การแสดงสินทรัพย์ที่ไม่มีตัวตนในงบดุล  สินทรัพย์ที่ไม่มีตัวตน จะแสดงเป็นรายการแยกต่างหากจากสินทรัพย์ถาวรที่มีตัวตนภายใต้หัวข้อ สินทรัพย์ที่ไม่มีตัวตน หรืออาจจะแสดงภายใต้หัวข้อ สินทรัพย์อื่น ก็ได้ และจะต้องแจ้งหลักเกณฑ์ วิธีการตัดบัญชีที่ใช้ไว้ในงบการเงิน หรือ หมายเหตุท้ายงบการเงินก็ได้

การกำหนดอายุการใช้งาน

  • กิจการจะพิจารณาว่าสินทรัพย์ไม่มีตัวตนมีอายุการให้ประโยชน์ที่ไม่สามารถกำหนดได้ก็ต่อเมื่อจากการวิเคราะห์ปัจจัยที่เกี่ยวข้องแล้วไม่พบข้อจำกัดที่สามารถคาดได้เกี่ยวกับระยะเวลาที่สินทรัพย์ดังกล่าวจะสามารถก่อให้เกิดกระแสเงินสดสุทธิที่กิจการจะได้รับ
  • ปัจจัยที่ใช้พิจารณาเพื่อกำหนดอายุการให้ประโยชน์ของสินทรัพย์ไม่มีตัวตน
    1. การนำสินทรัพย์ไม่มีตัวตนมาใช้ประโยชน์ตามที่คาดไว้ ซึ่งรวมถึงการที่ผู้บริหารคณะอื่นจะสามารถบริหารสินทรัพย์นั้นได้อย่างมีประสิทธิภาพหรือไม่
    2. วงจรชีวิตของสินทรัพย์ไม่มีตัวตนและข้อมูลสาธารณะเกี่ยวกับการประมาณอายุการให้ประโยชน์ของสินทรัพย์ที่คล้ายคลึงกันที่นำมาใช้ประโยชน์ในลักษณะเดียวกัน
    3. ความล้าสมัยด้านเทคนิค เทคโนโลยี การค้า หรือด้านอื่นๆ
    4. เสถียรภาพของอุตสาหกรรมที่นำสินทรัพย์ไม่มีตัวตนมาใช้ประโยชน์ และการเปลี่ยนแปลงในความต้องการของตลาดสำหรับสินค้าหรือบริการที่ได้จากสินทรัพย์ไม่มีตัวตน
    5. การโต้ตอบที่คาดว่าจะเกิดจากคู่แข่งหรือคู่แข่งในอนาคต
    6. ระดับของรายจ่ายที่เกิดขึ้นเพื่อดำรงไว้ซึ่งประโยชน์เชิงเศรษฐกิจในอนาคตที่คาดว่าจะได้รับจากสินทรัพย์ไม่มีตัวตน และความสามารถและความมุ่งมั่นของกิจการเพื่อให้บรรลุระดับของรายจ่ายนั้นๆ
      (รายจ่ายในการ Upgrade ยังคงมีอยู่เป็นระยะหรือไม่)
    7. ระยะเวลาที่กิจการสามารถควบคุมสินทรัพย์และสิทธิทางกฎหมาย หรือข้อจำกัดที่คล้ายคลึงกันในการใช้สินทรัพย์ เช่น วันครบกำหนดของสัญญาเช่าที่เกี่ยวข้อง และ
    8. อายุการให้ประโยชน์ของสินทรัพย์ไม่มีตัวตนขึ้นอยู่กับอายุการให้ประโยชน์ของสินทรัพย์อื่นๆของกิจการ หรือไม่

สินทรัพย์ไม่มีตัวตน - ระยะเวลาของอายุการใช้งาน

  1. อายุการให้ประโยชน์ของสินทรัพย์ไม่มีตัวตนที่เกิดจากการทำสัญญาหรือสิทธิทางกฎหมายอื่นจะต้องไม่เกินอายุสัญญาหรือสิทธิทางกฎหมายอื่นแต่อาจจะสั้นกว่าได้ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับระยะเวลาที่กิจการคาดว่าจะใช้ประโยชน์ในสินทรัพย์นั้นๆ
  2. หากสัญญาหรือสิทธิทางกฎหมายนั้นมีระยะเวลาที่จำกัดแต่สามารถต่ออายุได้อายุการให้ประโยชน์ของสินทรัพย์ไม่มีตัวตนนั้น ต้องรวมระยะเวลาที่ต่ออายุใหม่เฉพาะกรณีที่มีหลักฐานสนับสนุนได้ว่ากิจการไม่มีต้นทุนที่เป็นนัยสำคัญจากการต่ออายุดังกล่าว
  3. กิจการต้องไม่ตัดจำหน่ายสินทรัพย์ไม่มีตัวตนที่อายุการให้ประโยชน์ไม่สามารถกำหนดได้ แต่ต้องทบทวนการด้อยค่าทุกสิ้นงวดบัญชี

สินทรัพย์ไม่มีตัวตน – การทบทวน ณ วันสิ้นงวด

  1. กิจการต้องทบทวนอายุการให้ประโยชน์ของสินทรัพย์ไม่มีตัวตนที่ไม่ได้มีการตัดจำหน่ายทุกงวดบัญชี
    1. เพื่อประเมินว่ายังคงมีเหตุการณ์หรือสถานการณ์ใดหรือไม่ที่สนับสนุนว่าอายุการให้ประโยชน์ของสินทรัพย์นั้นไม่สามารถกำหนดได้
    2. หากไม่มีเหตุการณ์หรือสถานการณ์ที่สนับสนุนว่าสินทรัพย์ดังกล่าวมีอายุการให้ประโยชน์ที่ไม่แน่นอน กิจการต้องบันทึกการเปลี่ยนแปลงประมาณการอายุการให้ประโยชน์ของสินทรัพย์จากสินทรัพย์ไม่มีตัวตนที่มีอายุการให้ประโยชน์ที่ไม่แน่นอนเป็นสินทรัพย์ไม่มีตัวตนที่มีอายุการให้ประโยชน์ที่แน่นอน